Airqoon Brief, Türkiye genelinde hava kalitesinin haftalık analizini sunan bağımsız bir veri platformudur. Devlet izleme ağı ve Airqoon sensörlerinden toplanan verileri birleştirerek 81 il bazında karşılaştırılabilir, şeffaf ve makine tarafından okunabilir hava kalitesi raporları üretir.
Airqoon Brief'in temel ilkeleri
Hava kalitesi verisi herkese açık olmalıdır. Devlet istasyonlarından ve bağımsız sensörlerden gelen ham verileri standart bir formatta sunarak herkesin erişimine açıyoruz.
81 ilin aynı metodoloji ve indeks sistemiyle değerlendirilmesi, bölgeler arası anlamlı karşılaştırma yapılmasını sağlar. Veriler haftalık, aylık ve yıllık bazda izlenebilir.
Tüm veriler JSON API, RSS feed ve yapılandırılmış veri formatlarında sunulur. Araştırmacılar, geliştiriciler ve yapay zeka sistemleri verilere programatik olarak erişebilir.
Trend tespiti, anomali analizi ve mevsimsel karşılaştırmalar otomatik istatistiksel yöntemlerle yapılır. Editoryal müdahale olmaksızın veri odaklı içgörüler sunulur.
İki farklı kaynaktan toplanan veriler birleştirilerek analiz edilir
T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlı Sürekli İzleme Merkezleri (SİM) tarafından işletilen ~360 istasyondan saatlik ölçümler alınmaktadır. PM10, PM2.5, SO₂, NO₂, O₃ ve CO kirleticileri izlenmektedir.
Airqoon'un kendi geliştirdiği düşük maliyetli sensör ağından gelen veriler, devlet istasyonlarının kapsama alanı dışında kalan bölgelerde tamamlayıcı ölçümler sağlar. Sensör verileri kalibrasyon algoritmaları ile düzeltilerek sunulur.
Türkiye'nin resmi hava kalitesi değerlendirme sistemi
Airqoon Brief, hava kalitesi değerlendirmesinde Türkiye'nin resmi indeks sistemi olan UHKÎ'yi (Ulusal Hava Kalitesi İndeksi) kullanmaktadır. Bu indeks, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenen sınır değerlerine dayanır. Her kirletici için ayrı hesaplanan alt indeksler, genel hava kalitesi seviyesini belirler.
| Konsantrasyon | İndeks | Seviye |
|---|---|---|
| 0–50 | 0–50 | İyi |
| 51–100 | 51–100 | Orta |
| 101–260 | 101–150 | Hassas |
| 261–400 | 151–200 | Sağlıksız |
| 401–520 | 201–300 | Çok Sağlıksız |
| 521–— | 301–500 | Tehlikeli |
| Konsantrasyon | İndeks | Seviye |
|---|---|---|
| 0–25 | 0–50 | İyi |
| 25–50 | 51–100 | Orta |
| 50–90 | 101–150 | Hassas |
| 90–180 | 151–200 | Sağlıksız |
| 180–300 | 201–300 | Çok Sağlıksız |
| 300–— | 301–500 | Tehlikeli |
| Konsantrasyon | İndeks | Seviye |
|---|---|---|
| 0–100 | 0–50 | İyi |
| 101–250 | 51–100 | Orta |
| 251–500 | 101–150 | Hassas |
| 501–850 | 151–200 | Sağlıksız |
| 851–1100 | 201–300 | Çok Sağlıksız |
| 1101–— | 301–500 | Tehlikeli |
| Konsantrasyon | İndeks | Seviye |
|---|---|---|
| 0–100 | 0–50 | İyi |
| 101–200 | 51–100 | Orta |
| 201–500 | 101–150 | Hassas |
| 501–1000 | 151–200 | Sağlıksız |
| 1001–2000 | 201–300 | Çok Sağlıksız |
| 2001–— | 301–500 | Tehlikeli |
| Konsantrasyon | İndeks | Seviye |
|---|---|---|
| 0–120 | 0–50 | İyi |
| 121–160 | 51–100 | Orta |
| 161–180 | 101–150 | Hassas |
| 181–240 | 151–200 | Sağlıksız |
| 241–700 | 201–300 | Çok Sağlıksız |
| 701–— | 301–500 | Tehlikeli |
| Konsantrasyon | İndeks | Seviye |
|---|---|---|
| 0–5500 | 0–50 | İyi |
| 5501–10000 | 51–100 | Orta |
| 10001–16000 | 101–150 | Hassas |
| 16001–24000 | 151–200 | Sağlıksız |
| 24001–32000 | 201–300 | Çok Sağlıksız |
| 32001–— | 301–500 | Tehlikeli |
Verilerin toplanmasından analize kadar süreç
Devlet istasyonları ve Airqoon sensörlerinden saatlik ortalama ölçümler alınır. Negatif değerler, fiziksel olarak imkansız okumalar ve sensör hata kodları (ör. -9999) otomatik olarak filtrelenir.
Her ildeki tüm istasyonların saatlik ortalamaları, il bazında tek bir ortalamaya dönüştürülür. En az %50 istasyon kapsama oranına sahip iller sıralamaya dahil edilir.
Her kirletici için UHKÎ sınır değerlerine göre alt indeks hesaplanır. İl düzeyinde bileşik AQI: en yüksek alt indeksin %60'ı ile tüm alt indekslerin ortalamasının %40'ının toplamı olarak belirlenir.
Haftalık değişimler, yıldan yıla karşılaştırmalar, bölgesel anomaliler (>2σ sapma) ve mevsimsel sapmalar (>1.5σ) istatistiksel yöntemlerle otomatik olarak tespit edilir.
İlgili mevzuat ve standartlar
06.06.2008 tarih ve 26898 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelik, Türkiye'deki hava kalitesi sınır değerlerini ve izleme standartlarını belirler.
Çevrenin korunması, iyileştirilmesi ve kirliliğin önlenmesine ilişkin temel yasal çerçeveyi oluşturur.
4982 sayılı Kanun kapsamında çevresel veriler kamuya açık bilgi niteliğindedir.
Türkiye'nin AB uyum sürecinde referans alınan 2008/50/EC ve 2004/107/EC sayılı direktifler, UHKÎ sınır değerlerinin belirlenmesinde temel kaynak olarak kullanılmıştır.